درمىآمد . من اين كاخ را به هنگامى كه به فرمان شاه براى برپا داشتن جشنى به منظور تفريح خاطر سوگليهايش مىآراستند ديده‌ام ، و اين زيباترين و خيال‌انگيزترين مناظرى بود كه در ايران مشاهده كرده‌ام . در كشورهاى اروپايى مبلمان كاخهاى پادشاهان و بزرگان را آسان آسان تغيير نمىدهند زيرا انتقال آنها دشوار و پرزحمت مىباشد ، امّا در ايران چون اثاثهء كاخها غالبا قالى ، نهاليهاى كوچكى كه روى آنها مىنشينند ، بالشهايى كه بر آنها تكيه مىدهند ، و پرده و امثال اينهاست و جا به جا كردنشان زحمت بسيار ندارد ، آرايش آنها را عوض مىكنند . جلفا شايد بزرگترين حومه‌هاى شهرهاى جهان باشد ؛ زيرا در سرزمينى به طول يك فرسنگ و عرض يك فرسنگ ، در كنار و امتداد رود گسترده شده است . اين حومه به دو قسمت مسكونى جلفاى كهنه و جلفاى نو تقسيم مىشود . جلفاى كهنه را شاه عباس اول صد و بيست سال پيش ، و جلفاى نو را شاه عباس ثانى شصت سال پيش بنا نهاده‌اند . كوچه‌هاى جلفاى نو راست‌تر و پهن‌تر و مشجرند ، اما بناهاى آن به شكوه و زيبايى عمارات جلفاى كهنه نيست . چون ساكنانش نه دارايى بسيار دارند ، و نه مورد توجه و حمايت دولت مىباشند . در فصل زمستان در تمام كوچه‌ها شب و روز آب جريان دارد ، اما در فصل تابستان در هر هفته فقط چند روز آب در آنها روان مىباشد . در سراسر جلفاى نو و جلفاى كهنه پنج كوچه به موازات هم از مشرق به مغرب امتداد دارد . « 1 » اين كوچه‌ها كه از سوى رود به طرف كوه كشيده شده داراى چند كوچه عرضى است كه در آنها چند ميدان ، چند بازار ، چند گرمابه ، و چند كاروانسراى كوچك وجود دارد . همچنين جلفا داراى يازده كليسا ، يك دير و يك خانهء كوچك بد ساختى است كه آن را كوسه‌وان KouseVane يا صومعهء دختران مىنامند . زمانى كه من مقيم اصفهان بودم سى دختر يا زن بيوهء زشتروى بينوا كه همه لباسهاى كهنه و بد به تن داشتند در اين دير به سر مىبردند ، و چون موظّف به ماندن در آن‌جا نبودند غالبا براى به دست آوردن روزى به هر سو مىرفتند ، هيچ كس به آنها صدقه نمىداد و احسان نمىكرد ؛ زيرا عامه بر اين اعتقاد بودند كه پارسايى و پرهيزگارى آنان را به دير رهنمون

--> ( 1 ) در اين جا نيز شاردن دچار اشتباه شده زيرا كوچه‌هايى كه از كنار رود به طرف كوه كشيده شده در جهت شمال به جنوب است نه از سمت مشرق به مغرب .